Polip Tedavisi

Polip, rahim iç tabakasının veya rahim ağzı kanalının yüzeyini döşeyen hücrelerin olağandan fazla büyüyerek oluşturduğu, çoğunlukla iyi huylu küçük et parçacıklarıdır. Kadın üreme organlarının iç boşluğuna doğru uzanan bu doku fazlalıkları, mukozanın lokalize bir kalınlaşmasıdır.

Boyutları genellikle birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişiklik gösterebilir. Kimi zaman ince bir sapla bulundukları dokuya tutunarak sallantılı bir yapı çizerken, kimi zaman da yassı bir biçimde doğrudan zemin üzerine genişçe yayılırlar.

Hücresel kökenleri doğrudan organın içini kaplayan yumuşak zar tabakasıdır. Bu yapısal özellikleri, onları rahmin sert kas tabakasından gelişen diğer kitlelerden oldukça farklı, kendine has anatomik bir oluşum haline getirir.

Hayatın herhangi bir döneminde tekli veya çoklu odaklar halinde belirebilen bu dokular, oldukça yaygın görülen jinekolojik hücresel büyüme halleridir.

Rahim ve Rahim Ağzı Polipleri Nedir?

Kadın anatomisinde bu yapılar yerleştikleri bölgeye göre iki ana isimlendirmeyle karşımıza çıkar. Bunların ilki rahim boşluğunun içini döşeyen zardan köken alan endometrial poliplerdir. Rahim iç zarı, her ay adet döngüsüyle birlikte kalınlaşıp olası bir gebelik için hazırlanan, gebelik oluşmadığında ise dökülerek adet kanamasıyla vücuttan atılan oldukça hareketli bir dokudur. İşte bu dokunun bazı bölgelerinde, dökülüp yenilenme süreci sekteye uğradığında, oradaki hücreler oldukları yerde kalıp birikmeye ve dışa doğru büyümeye başlarlar. Kendi içlerine doğru çektikleri ince kılcal damarlar sayesinde beslenmelerini de güvence altına alırlar. İkinci grup ise rahmin vajinaya açılan kapısı olan rahim ağzı bölgesinden kaynaklanan servikal poliplerdir. Rahim ağzı kanalı, kendine has salgı yapan hücrelerle kaplıdır. Buradan kaynaklanan yapılar genellikle daha yumuşak dokulu, dokunmaya karşı hassas, kırmızımsı ve oldukça kırılgan bir yapı sergilerler. Bazen sadece rahim ağzı kanalının içinde gizli kalırken, bazen de vajinaya doğru uzanarak gözle görülebilir hale gelebilirler. Hangi bölgede olurlarsa olsunlar, bu yapıların ortak özelliği bulundukları sağlıklı zemin üzerinde gelişen, damarlanması artmış ve o bölgenin normal fizyolojik işleyişine kısmen gölge düşüren doku fazlalıkları olmalarıdır. Bu dokuların varlığı, kadın vücudunun doğal işleyişinde bazı sapmalara neden olabilir.

Polip Oluşumuna Neden Olan Faktörler Nelerdir?

Bu küçük et parçacıklarının neden bazı kadınlarda ortaya çıkıp bazılarında hiç görülmediği konusu, uzun yıllardır araştırılan ve birçok faktörün bir araya gelmesiyle açıklanan karmaşık bir durumdur. İşin temelinde genellikle vücuttaki hücresel iletişimin ve hormonal ahengin bir şekilde yön değiştirmesi yatar. Kadın vücudunda östrojen ve progesteron hormonları bir tahterevalli gibi çalışır. Östrojen rahim iç zarını geliştirip kalınlaştırırken, progesteron bu büyümeyi sınırlar ve dokunun dökülmesini destekler. Bu denge östrojenden yana bozulduğunda, dokunun belirli noktaları aşırı uyarılır. Progesteronun frenleyici etkisi yetersiz kaldığında, hücrelerin doğal dökülme ve yenilenme programı aksar. O bölgedeki doku her ay dökülmek yerine olduğu yerde kalır ve giderek büyür. Sadece hormonlar değil bölgesel büyüme faktörleri de bu süreci destekler. Rahim ağzı dokusunda ise süreç biraz daha farklı işleyebilir. Burada hormonal etkilerden ziyade bölgenin maruz kaldığı kronik tahrişler ön plandadır. Uzun süren enfeksiyonlar, o bölgedeki dokuların sürekli kendini tamir etme çabasına girmesine neden olur ve bu durum hücrelerin kontrolsüzce yığılmasıyla sonuçlanabilir.

Risk faktörü olarak kabul edilen bazı durumlar şunlardır:

• Obezite
• Yüksek tansiyon
• İnsülin direnci
• Şeker hastalığı
• Kronik rahim ağzı iltihapları
• Menopoz sonrası hormon kullanımı
• Bazı meme kanseri ilaçları
• Adet düzensizlikleri

Bu faktörlere yakından bakıldığında, özellikle obezitenin vücuttaki rolü oldukça dikkat çekicidir. Fazla yağ dokusu, vücutta sadece bir depo alanı olarak durmaz; dışarıdan bağımsız bir şekilde östrojen üretimine katkıda bulunur. Bu da rahim iç zarının sürekli olarak östrojene maruz kalmasına yol açar. Yüksek tansiyon ve şeker hastalığı gibi metabolik sorunlar da vücuttaki damar sağlığını etkileyerek dolaylı yoldan polip gelişimine zemin hazırlayabilir. Öte yandan meme kanseri tedavisinde kullanılan bazı özelleşmiş ilaçlar, meme dokusunda koruyucu etki gösterirken, rahim iç zarında sanki östrojenmiş gibi davranarak oradaki hücreleri çoğalmaya teşvik edebilir.

Vücutta Polip Belirtileri Nelerdir?

Çoğu zaman bu küçük oluşumlar vücutta hiçbir belirti vermeden yıllarca sessizce barınabilirler. Kadınlar genellikle rutin yıllık kontrolleri sırasında veya tamamen başka bir şikayetle yapılan ultrason incelemelerinde bu durumu tesadüfen öğrenirler. Ancak bazen, yerleştikleri bölgenin hassasiyetine veya boyutlarına bağlı olarak çeşitli şikayetlerle kendilerini belli etmeye başlarlar. Bu yapılar bulundukları bölgenin doğal yapısını bozdukları için en sık karşılaşılan durum kanama düzeninin değişmesidir.

Hastaların genel olarak başvuru nedenleri arasındaki belirtiler şunlardır:

• Adet arası kanamalar
• Adet öncesi kahverengi lekelenmeler
• Uzun süren adet kanamaları
• Yoğun pıhtılı kanamalar
• Cinsel ilişki sonrası kanama
• Menopoz sonrası vajinal kanamalar

Rahim boşluğunun içinde yer alan doku fazlalıkları, rahim kaslarının adet kanamasını durdurmak için yaptığı doğal kasılmaları zorlaştırır. Rahmin iç yüzeyi düzensiz bir hal aldığı için, kanamayı durduran mekanizmalar yeterince verimli çalışamayabilir. Bu durum adet günlerinin normalden uzun sürmesine, çok daha yoğun ve büyük pıhtılar halinde geçmesine yol açabilir. Adet döngüsünün tam ortasında, beklenmedik anlarda çamaşırda beliren lekelenmeler kadınları endişelendiren yaygın durumlar arasındadır. Rahim ağzından dışarı doğru sarkan lezyonlarda ise daha farklı bir süreç yaşanır. Bu yapılar son derece ince ve kırılgan bir yüzeye sahip oldukları için cinsel birliktelik sırasındaki mekanik temasla kolayca zedelenebilirler. Bu da ilişki sonrası beklenmedik kanamalara yol açar. Menopoz sonrasındaki süreç ise çok daha yakından takip edilmelidir. Menopoz, rahim fonksiyonlarının uykuya geçtiği bir dönemdir. Bu dönemde ortaya çıkan en ufak bir kanama dahi dikkatle incelenmeli ve altta yatan nedenlerin hücresel bir değişim olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Rahim İçindeki Polip Varlığı Gebeliği Nasıl Etkiler?

Anne olma hayali kuran kadınlarda, rahim içinde yer kaplayan yapıların varlığı süreci çeşitli yönlerden etkileyebilir. Bu etkinin temel olarak iki ana boyutu bulunur; birincisi rahim içinde fiziksel bir engel oluşturması, ikincisi ise rahim içinin biyokimyasal dengesini değiştirmesidir. Fiziksel açıdan değerlendirildiğinde, rahim boşluğu döllenmiş bir yumurtanın gelip yerleşebileceği pürüzsüz bir alan olmalıdır. İçeride yer kaplayan bir et parçacığı, bu boşluğun yapısını bozarak embriyonun tutunabileceği sağlıklı yüzey alanını azaltabilir. Özellikle tüplerin rahme açıldığı ince kanalların girişine yerleşen dokular, üreme hücrelerinin yolculuğunu fiziksel olarak zorlaştırabilir.

İşin biyokimyasal yüzü ise çok daha karmaşık bir hücresel iletişimi barındırır. Polip dokusu, rahim içi sıvısında sürekli ve hafif düzeyde bir reaksiyon yaratır. Bu reaksiyon, embriyonun sağlıklı bir şekilde tutunması için gereken sessiz ve uyumlu ortamı bozabilir. Rahim içi, embriyoyu kabul etmek için çok özel proteinler ve sinyaller üretir. İçerideki bu fazlalık doku, sinyal trafiğini karıştırarak rahim zarının embriyoyu kabul etme potansiyelini düşürebilir. Doğal yollarla gebelik elde etmeye çalışırken bu durum süreci uzatabildiği gibi, tüp bebek veya aşılama gibi yardımcı üreme tekniklerinde de tutunma ihtimalini zorlaştırabilir. Ancak bu durum çözümsüz bir kısırlık nedeni olarak görülmemelidir. Gerekli jinekolojik değerlendirmelerin ve tedavilerin ardından rahim içinin doğal yapısına kavuşması, hem doğal yolla hem de tüp bebek tedavileriyle gebelik elde etme oranlarını olumlu yönde etkileyebilir.

Jinekolojide Polip Teşhisi Nasıl Konulur?

Şikayetlerle veya rutin kontrol amacıyla başvuran bir kadında tanının konması, aşamalı incelemelerle başlar. Hastanın şikayetlerinin dinlenmesinin ardından ilk adım basit bir muayenedir. Eğer lezyon rahim ağzından dışarı doğru uzanıyorsa, rutin jinekolojik muayene sırasında bu yapıyı gözle görmek oldukça kolaydır. Ancak sorun rahim boşluğunun derinliklerindeyse, gelişmiş görüntüleme araçlarından yardım alınması gerekir.

Tanı sürecinde kullanılan yöntemler şunlardır:

• Jinekolojik muayene
• Transvajinal ultrasonografi
• Salin infüzyon sonografisi
• Tanısal histeroskopi
• Patolojik doku incelemesi

Ultrasonografi, rahim içinin değerlendirilmesinde ilk sıradaki yöntemlerden biridir. Vajinal yoldan yapılan ultrason ile rahim boşluğu detaylı olarak taranır. Bu inceleme için en ideal zaman, adet kanamasının yeni bittiği günlerdir. Çünkü bu günlerde rahim iç zarı çok ince bir çizgi halindedir ve içerideki bir çıkıntı veya kalınlaşma ultrason ekranında kolayca fark edilebilir. Cihazın kan akımını gösteren özellikleri sayesinde, bu doku parçasının ortasından geçen besleyici damarlar da tespit edilebilir. Bazen ultrason görüntüsü net olmaz veya rahim iç zarı kalın olduğu için içerideki yapı tam anlaşılamaz. Böyle durumlarda rahim içine incecik bir plastik boruyla biraz steril su verilerek yapılan sulu ultrasonografi (salin infüzyon sonografisi) kullanılır. Su, rahim duvarlarını birbirinden nazikçe ayırarak içerideki yapının bir miyom mu yoksa bir polip mi olduğunu daha detaylı şekilde ortaya koyar. Daha ayrıntılı bir değerlendirme gerektiğinde ise ucunda küçük bir kamera bulunan ince bir aletle doğrudan rahim içine girilerek içerisi bir ekran aracılığıyla izlenir. Bu yöntem lezyonun yerinin, boyutunun ve yapısının birebir gözlemlenmesini sağladığı için teşhiste oldukça değerli bir yaklaşımdır.

Polip Tedavisinde Eski Yöntemler Neden Tercih Edilmez?

Geçmiş yıllarda anormal rahim kanamaları veya rahim içi fazlalıklarının tedavisinde oldukça sık başvurulan yöntemlerden biri rahim içinin kazınması işlemiydi. Hastalara anestezi uygulanarak yapılan bu işlemde, rahim ağzı genişletilir ve metal aletlerle rahim duvarları kazınarak içerideki dokular dışarı alınırdı. Ancak günümüzde bu yaklaşım büyük oranda terkedilmiştir. Bunun temel nedeni, işlemin hastalıklı dokuyu doğrudan görmeden yapılıyor olmasıdır.

Polipler kaygan, yumuşak ve rahim içinde kolayca hareket edebilen yapılardır. Rahim içi körlemesine temizlenmeye çalışıldığında, kullanılan alet bu yumuşak dokunun yanından kayıp gidebilir. Çoğu zaman da bu dokuların sadece yüzeydeki kısmı kopartılırken, kökü rahim duvarında bırakılır. Kökü içeride kalan bir lezyonun kısa sürede yeniden büyümesi ve kanama şikayetlerini başlatması muhtemeldir. Üstelik doğrudan görüş olmadan yapılan bir işlemde, rahim içinin sağlıklı bölgelerinin zedelenmesi ve ileride gebeliği zorlaştırabilecek rahim içi yapışıklıkların oluşma riski de mevcuttur. Günümüzde jinekolojik yaklaşım tedavi edilecek bölgeyi direkt görmeden müdahale etmeyi pek önermemektedir. Çünkü hedef odaklı olmayan bu tür yaklaşımlarda hastanın aynı sorunla tekrar karşılaşma riski artabilmektedir.

Güncel Polip Tedavisi Nasıl Yapılır?

Modern tıp uygulamalarında temel prensip, lezyonu olduğu yerde görmek ve sadece o bölgeye müdahale ederek rahim içindeki sağlıklı dokuları korumaktır. Tedavi planlanırken hastanın yaşı, şikayetlerinin şiddeti, lezyonun boyutu ve çocuk sahibi olma isteği gibi birçok faktör hekim tarafından değerlendirilir. Genç, adet düzeni normal ve kanama şikayeti olmayan bir kadında tespit edilen çok küçük bir lezyon bazen sadece takip edilebilir ve kendiliğinden küçülmesi beklenebilir. Ancak kanamalara yol açan, boyutları giderek büyüyen, gebelik sürecini etkileyen veya menopoz sonrası dönemde tespit edilen lezyonların genel olarak alınması tavsiye edilir.

Güncel tedavi sürecinde değerlendirilen seçenekler şunlardır:

• Düzenli ultrason takibi
• Ofis histeroskopisi
• Bipolar rezektoskopi
• Mekanik doku morselasyonu
• Lokal cerrahi eksizyon

Rahim içi lezyonlarının modern cerrahi tedavisinde genellikle rahim içine özel bir kamera sistemi ile girilerek yapılan minimal müdahaleler öne çıkar. Çok ince optik sistemler kullanılarak vajinal yoldan, vücutta hiçbir kesi yapmadan rahim içine ulaşılır. Bu yöntemin en hafif formlarında, anestezi ihtiyacı olmadan poliklinik şartlarında işlem yapılabilir. Kamera ile rahim içi incelenir, sorunlu alan tespit edilir ve ince cerrahi aletler kullanılarak lezyon bölgesinden ayrılıp çıkarılır. Hasta işlem sonrasında çok kısa bir sürede toparlanır ve günlük yaşamına dönebilir.

Daha büyük veya daha geniş bir alana yayılmış lezyonlarda ise ameliyathane şartlarında, daha özellikli aletler kullanılarak işlem gerçekleştirilir. Bu yöntemlerde hastanın konforu için anestezi uygulanır. Özel enerji sistemleriyle doku tabanından ayrılarak alınır. Son yıllarda özellikle rahim iç zarına zarar verilmemesi gereken durumlarda yeni nesil mekanik doku çıkarıcı sistemler de kullanılmaya başlanmıştır. Bu sistemler, içerideki yapıyı küçük parçalara ayırıp aynı anda vakumlayarak dışarı alır. Bu esnada dokuya ısı verilmediği için rahim içindeki sağlıklı bölgelerin korunması oldukça iyi düzeyde sağlanır. Sadece rahim ağzından sarkan küçük ve ince saplı bir yapı söz konusuysa, lezyon etrafında birkaç tur çevrilerek kökünden ayrılır ve basit bir müdahaleyle işlem sonlandırılır.

Bir Polip Kanserleşme Riski Taşır mı?

Vücuttan çıkarılan her doku parçasında olduğu gibi, bu küçük oluşumlarda da kadınların aklına gelen en yaygın sorulardan biri olası risklerdir. Hastaları rahatlatan genel bilgi, bu yapıların çok büyük bir kısmının iyi huylu hücre büyümelerinden ibaret olmasıdır. Rahim ağzından kaynaklanan yapılarda kötü huylu değişimler görme ihtimali son derece nadirdir. Rahim içinden kaynaklanan yapılar da genel olarak benzer şekilde iyi huyludur. Ancak her zaman tıp biliminde kesin sonuçlar, dokuların patoloji laboratuvarlarında mikroskop altındaki incelemeleriyle elde edilir.

Bu yüzden görünümü ne kadar iyi huylu olursa olsun vücuttan alınan her parça mutlaka patolojik incelemeye gönderilir. Özellikle genç ve düzenli adet gören kadınlarda bu dokularda hücre bozulması görülme ihtimali çok düşüktür. Ancak hastanın yaşı ilerledikçe ve menopoz dönemine girildikçe bu oran bir miktar artış gösterebilir. Menopoz sonrası dönemde hücrelerin yenilenme kapasitelerinin azalması nedeniyle, tespit edilen lezyonların dikkatle incelenmesi gerekir. Hele ki bu döneme bir de beklenmedik vajinal kanamalar eşlik ediyorsa, hücresel değişimlerin var olma olasılığı daha yakından değerlendirilmelidir. Çok nadir durumlarda, patoloji sonucunda lezyonun içinde şekli bozulmuş hücrelere rastlanırsa, hekimler hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna uygun olarak süreci daha geniş kapsamlı tedavi planlarıyla yönetirler. İyi huylu gelen laboratuvar sonuçlarında ise süreç genellikle başarıyla tamamlanmış olur.

Tedavi Sonrası Polip Tekrarlar mı?

Cerahi işlemle bölgesinden ayrılan bir oluşumun tamamen aynı noktadan yeniden büyüme ihtimali genel olarak düşüktür. Vücutta dışarıdan görünen bir kesi olmaması nedeniyle hastaların cerrahi sonrası iyileşme süreci de hızlı geçer. İşlem sonrası birkaç gün sürebilen hafif kasık ağrıları ve pembe lekelenmeler vücudun toparlanma sürecinin olağan bir parçasıdır. Bu günlerde enfeksiyon riskine karşı havuza girmemek, ağır sporlardan ve bir süre cinsel ilişkiden kaçınmak iyileşme sürecini olumlu etkiler.

Tekrarlama ihtimali ise hastanın genel sağlık durumuyla yakından ilgilidir. Bu küçük doku büyümeleri çoğunlukla altta yatan başka bir sistemik durumun sonucudur. Eğer onları ortaya çıkaran temel nedenler vücutta devam ediyorsa, rahmin farklı bir bölgesinde ilerleyen zamanlarda yeni oluşumların gözlenme ihtimali bulunabilir. Örneğin kilo problemi devam eden, yüksek tansiyonu olan veya adet düzensizlikleri yaşayan bir kadında, rahim iç zarı hala dengesiz hormon uyarısına maruz kaldığı için zaman içinde yeni dokular gelişebilir. Bu yapılan tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez, sadece vücudun hormonal yapısının bu duruma hala yatkın olduğunu gösterir.

Tedavi süreci cerrahi müdahale ile bitmez. Olası yeni hücresel hareketlilikleri erken aşamada fark edebilmek için düzenli jinekolojik takiplere devam edilmesi tavsiye edilir. İlk yıl içinde hekimin belirleyeceği aralıklarla ultrason kontrolleri yapılması, sonrasında da yıllık standart muayenelerin aksatılmaması sağlık açısından önemlidir. Beklenmeyen bir kanama, adet düzeninde değişme veya çocuk sahibi olma sürecinde uzama gibi durumlar fark edildiğinde, bu belirtileri geçiştirmeden uzman hekim görüşüne başvurmak sağlığı korumanın en güvenilir adımıdır.